Jajce: I crkva i džamija – simbol suživota više religija

Region 29. mar. 201513:15 > 14:05
Podeli:
Izvor: Anadolija

Crkva svete Marije ili džamija sultana Sulejmana II nalazi se unutar istorijskog jezgra Jajca, a važi za objekat koji predstavlja simbol suživota više religija i veroispovijesti na ovim prostorima.

Prema istorijskim činjenicama, u crkvu sv. Marije je, nakon udaje za bosanskog prestolonaslednika Stjepana Tomaševića, 1. aprila 1459. godine, ćerka srpskog Lazara Despota, Jelena Branković, kao miraz donela relikvije ili kosti sv. Luke Evanđelista.

Dragan Glavaš, turistički vodič u Javnoj ustanovi „Agencija za kulturno-historijsku i prirodnu baštinu i razvoj turističkih potencijala grada Jajca“ kaže da je u novembru 1461. godine u ovoj crkvi po papinskim poslanicima krunisan poslednji bosanski kralj Stjepan Tomašević.

Od polovine 19. veka objekat nije u upotrebi, jer je kroz istoriju goreo tri puta. Naime, u požaru 1832. godine od zgrade su ostali samo zidovi. 

Ekipa Anadolije posetila je objekat koji je korišćen i kao crkva i kao džamija. Ostali su podsetnici da su se u ovom objektu molile različite vere. Mihrab i ulaz u džamiju sa jedne strane, a sa druge ulaz u crkvu. 

Pretpostavlja se da su u crkvi sahranjeni i članovi nekih gradskih porodica srednjevjekovnog Jajca, pa čak i članovi porodice Stjepana Tomaševića. Iskopani grobovi su dokaz tome. 

Sa severoistočne strane objekta, izgrađen je zvonik – toranj svetog Luke visok 23 metara, a radili su ga domaći majstori. Zvonik sv. Luke predstavlja jedini sačuvani srednjevekovni zvonik u kontinentalnom delu Balkana. Objekat je već 1892. godine, od strane austrougarske uprave proglašen spomenikom kulture.

„Relikvije ili kosti Luke Evanđeliste bile su smeštene u tornju sv. Luke koji je jedini sačuvani crkveni toranj iz srednjeg veka. Visok je 23 metra i rađen je u kasno gotičkom i romaničkom stilu. Predstavlja objekat velike vrednosti“, ispričao je Glavaš.

Prema njegovim rečima, zidali su ga domaći klesari koji su išli na obuku u Dalmaciju kako bi se naučili zanatu.

„Stil gradnje i sam objekat, dakle, crkva s tornjem, predstavlja moć, značaj i uticaj Jajca kao Kraljevskog grada i moć i značaj srednjovekovne Kraljevine Bosne“, kazao je Glavaš.

Podsetio je da je 1459. godine, po papinskom poslaniku u ovoj crkvi krunisan poslednji bosanski kralj Stjepan Tomašević.

„Nakon toga, 1528. godine, dolaskom Osmanlija crkva postaje džamija i kao takva se koristi određeno vreme. Međutim, ona tri puta gori. Tako je 1832. godine poslednji put izgorela“, ispričao je Glavaš za Anadoliju.

Istorijski značaj ovog objekta prepoznaje već Austro-ugarska koja ga je u svoje vreme proglasila nacionalnim spomenikom.